Ateş

Ateş, 600 milyon yıllık evrim boyunca omurgalılarda enfeksiyonlara verilen en önemli korunma yanıtıdır. Ateş yanıtı; sitokin artışı, akut faz reaktanlarının oluşumu ile sayısız endokrin ve immünolojik sistemin aktivasyonunu içeren karmaşık bir fizyolojik reaksiyondur ve enfeksiyon sırasında hayatta kalmamıza yardımcı olur. Ancak nasıl ve neden olduğu konusunda altta yatan mekanizma(lar) tam olarak aydınlatılabilmiş değildir.

Bilim insanları yüksek vücut sıcaklığının bazı bağışıklık hücrelerinin daha iyi çalışmasına yardımcı olduğuna dair her geçen gün daha fazla kanıt buluyor. Bu yazıda güncel bir çalışmanın da yorumlanmasıyla ateş hakkında bildiklerimizi kısaca gözden geçireceğiz. Bundan sonra grip olduğunuzda, enfeksiyonla mücadelede yardımları için ateşinize teşekkür etmek isteyebilirsiniz.

Bağışıklık Yanıtları

Sağlığımız için faydalı kommensal bir mikrobiyata ile beraber yaşıyoruz. Bazen, kommensal mikroplar hastalığa yol açan patojenlerle yer değiştirir. Bazen de immün sistemimizdeki zayıflık nedeniyle, normal şartlarda sağlıklı bir immün sistemde hastalığa yol açmayacak organizmalar bizi hasta edebilir. Bağışıklık sistemleri bu tarz saldırıları uzak tutmak için gelişmiştir.

İnsan bağışıklığının iki temel bileşeni vardır: Doğal ve adaptif bağışıklık sistemleri. Doğal bağışıklık yanıtı çok hücreli türlerde yaygın olarak bulunurken; adaptif bağışıklık yanıtı omurgalı evriminin bir özelliğidir. Doğal bağışıklık, büyük ölçüde mikroplarda ortak olan, ancak konaklarında bulunmayan moleküllerin tanınmasına dayanır. Adaptif bağışıklık sistemi ise “öz” ve yabancı moleküller (antijenler) arasındaki farka dayanmaktadır.

Adaptif bağışıklık yanıtında iki primer hücre olarak T hücresi ve B hücresi bulunmaktadır. Timik olgunlaşma sırasında oluşan T hücrelerinin; immun sistemi yönetmek, vücudun kendinden olan hücrelerini antijenlerden ayırmak ve enflamatuar tepkileri çoğaltabilen veya inhibe edebilen moleküller (sitokinler) salgılamak gibi temel görevleri vardır.B hücreleri ise antikor olarak immünoglobülinler salgılar. Diğer T-hücre yanıtları, hedef hücreleri öldürmek veya antikor üretimini desteklemek için hücreden hücreye teması içerir. Adaptif bağışıklığın ayırt edici bir özelliği olan bellek hücreleri , aynı hastalık etmeniyle bir sonraki karşılaşmada immün sistemin daha büyük ve daha hızlı bir cevap vermesini sağlar.İmmün sistem hastalıkları, enfeksiyona yatkınlığı arttıran eksiklikleri ve otoimmünite de dahil olmak üzere fizyolojik veya düzensiz enflamasyon tepkilerini içerir.

Ne zaman ateşimiz var diyelim?

 37 ° C derece normal vücut sıcaklığı olarak kabul edilmesine rağmen, vücut sıcaklığı 36,1 – 37,2 ° C arasında değişebilir. Klinik kullanımda ağızdan ölçülen sıcaklık 37.5 ° C ‘yi veya rektal yolla ölçülen sıcaklık 38 ° C’yi geçerse, hasta ateşi var olarak kabul edilir. Hiperpreksi, sıcaklık 41.1 ° C’yi aştığında kullanılan bir terimdir; hipotermi ise 35 ° C veya daha düşük bir rektal sıcaklıkla tanımlanır.

Hipotalamusta bulunan preoptik çelirdek vücudun termostatı olarak nitelendirilir ve vücut sıcaklığının düzenlenmesinden sorumludur. Pirojen olarak isimlendirilen biyokimyasal maddeler hipotalamustaki  belirli reseptörlere bağlandığında vücut sıcaklığının yükselmesine sebep olur. Bu maddeler vücut dokuları ya da hastalığa sebep olan etkenler tarafından üretilebilir.

Araştırmalar ateşin bağışıklık sistemlerimizin enfeksiyonlarla savaşmasına nasıl yardımcı olduğuna ışık tutuyor

Ateşin bağışıklık hücrelerimizi güçlendirmeye yardımcı olduğu bilinmektedir ve Şangay’daki bilim insanlarının bunun nasıl olduğunu açıklayan yeni kanıtları var. Yakın zamanda Shangay Biyokimya ve Hücre Enstitüsü tarafından yürütülen bir çalışmada; yüksek sıcaklıkta lenfositlerin yüzey proteinlerini değiştirdiğini, böylece kan damarlarında enfeksiyon bölgelerine ulaşmalarının daha kolay bir hale geldiği bildirilmiştir.

”Ateşin olumlu etkilerinden birisi, enfeksiyon bölgesine lenfosit göçünü teşvik edebilmesidir. Bu nedenle hastalıklı bölgede patojenden kurtulmanızı sağlayacak daha fazla bağışıklık hücresine sahip olacaksınız.” diyor araştırmacı JianFeng Chen.

Bir enfeksiyona ulaşmak için, beyaz kan hücrelerinin kan damarına yapışması ve daha sonra enfekte olmuş dokuya veya lenf düğümüne geçmesi gerekir.Bu aşamada, integrinler olarak bilinen moleküller lenfositlerin yüzeyinde eksprese edilir. İntegrinler, iltihaplanma sırasında lenfosit hareketlerini kontrol eden hücre adezyon molekülleridir.  

Çalışmada ateşin T lenfositlerde ısı şoku proteini 90 (Hsp 90) ekspresyonunu arttırdığını keşfedildi.Bu protein, lenfositler üzerindeki bir integrin türü olan α4 integrinlerine bağlanır. Bu bağlanma bir sinyal yolunu aktive eder. Sonuç olarak kan damarına lenfosit adezyonuna ve enfeksiyon bölgesine hızlı bir şekilde lenfosit göçünün olmasına imkan tanır.

Chen, “Bulgularımız bu mekanizmanın sadece lenfositler için değil, aynı zamanda monositler gibi diğer doğal bağışıklık hücreleri için de geçerli olduğunu gösteriyor” diyor. “Bu mekanizma, α4 integrinlerini sentezleyen birçok farklı immün hücreye uygulanabilen genel bir mekanizmadır.”

Araştırma ekibi, bulgularını doğrulamak için hayvanlarda bakteri enfeksiyonu ve ateş modelleri çalışmalarını kullandı.Hsp90 ve integrin arasındaki yol engellendiğinde, çalışmada yer alan kobay fareleri hızlı bir şekilde öldü. Yapılan çalışmada Hsp90’nın sadece 38.5 ° C’nin üzerindeki bir sıcaklıkta indüklenebileceği tespit edildi. Bu bulgular mekanizmanın son derece hedefe yönelik ve etkili olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar ateş dışında diğer stres faktörlerinin de Hsp90 ekspresyonunu tetikleyebileceğine inanıyor.Chen, “Otoimmün hastalık ve kanser gibi durumlarda bu Hsp90-α4 integrin yolunun önemli olabileceğini düşünüyoruz .Otoimmün hastalıkta, immün hücrelerin farklı organlara veya dokulara anormal kemotaksisi hastalıklara yol açabilir.Ancak bu yol bloke olursa, kronik enfeksiyonlar sırasında veya otoimmün hastalıklarda bağışıklık hücrelerinin anormal hareketliliği engellenebilir” diyor.

Tüm bunlardan hareketle, ateşimiz çıktığında hemen bir ateş düşürücüye başvurmamız sorgulanmalı gibi duruyor. Ateş düşürücü kullanımının iyileşme süresini kısaltıp kısaltmadığı ya da mortaliteyi artırıcı bir etkisinin olup olmadığı konusunda literatürde çok sayıda çalışma vardır ancak sonuçlar kesin değildir ve ileri araştırmalar gerekmektedir.Ateş vücudun hastalık yapıcı etkenlerle savaşmasına yardımcı olsa da vücut sıcaklığındaki artışın yüksek olmasının tehlikeli sonuçları olabilir. Bu nedenle kontrol altında tutulmalıdır.

 Haber ve Kaynaklar:

Haber : Cell Press”Fever Alters Immune Cells So They Can Better Reach Infections.” NeuroscienceNews. NeuroscienceNews, 16 January 2019. <http://neurosciencenews.com/fever-immune-cells-10563/>.

Lin C, Zhang Y, Zhang K, Zheng Y, Lu L, Chang H, Yang H, Yang Y, Wan Y, Wang S, Yuan M, Yan Z, Zhang R, He Y, Ge G, Wu D, Chen J.Fever Promotes T Lymphocyte Trafficking via a Thermal Sensory Pathway Involving Heat Shock Protein 90 and α4 Integrins,Immunity. 2019 Jan 15;50(1):137-151.e6. doi: 10.1016/j.immuni.2018.11.013.

T. A. Mace, L. Zhong, C. Kilpatrick, E. Zynda, C.-T. Lee, M. Capitano, H. Minderman, E. A. Repasky. Differentiation of CD8+ T cells into effector cells is enhanced by physiological range hyperthermia. Journal of Leukocyte Biology, 2011; 90 (5): 951 DOI: 10.1189/jlb.0511229

Evans SS, Repasky EA, Fisher DT.Fever and the thermal regulation of immunity: the immune system feels the heat Nat Rev Immunol. 2015 June ; 15(6): 335–349. doi:10.1038/nri3843.

The Human Immune Response Robert R.RichDavid D.Chaplin Clinical Immunology (Fifth Edition) Principles and Practice 2019, Pages 3-17.e1

Wanner SP, Yoshida K, Kulchitsky VA, Ivanov AI, Kanosue K, Romanovsky AA (2013) Lipopolysaccharide-Induced Neuronal Activation in the Paraventricular and Dorsomedial Hypothalamus Depends on Ambient Temperature. PLoS ONE 8(9): e75733. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0075733

İleri Okuma:

Carey JV. Literature review: should antipyretic therapies routinely be administered to patients with [corrected] fever?, J Clin Nurs. 2010 Sep;19(17-18):2377-93. doi: 10.1111/j.1365-2702.2010.03258.x.

Earn DJ , Andrews PW, Bolker BM.Population-level effects of suppressing fever,Proc Biol Sci. 2014 Jan 22;281(1778):20132570. doi: 10.1098/rspb.2013.2570. Print 2014 Mar 7.

 Sally Eyers, Mark Weatherall, Philippa Shirtcliffe, Kyle Perrin, and Richard Beasley.The effect on mortality of antipyretics in the treatment of influenza infection: systematic review and meta-analyis,J R Soc Med. 2010 Oct 1; 103(10): 403–411.doi: 10.1258/jrsm.2010.090441

EdwardPurssell,Alison E.While. Does the Use of Antipyretics in Children Who Have Acute Infections Prolong Febrile Illness? A Systematic Review and Meta-Analysis,The Journal of Pediatrics Volume 163, Issue 3, September 2013, Pages 822-827.e2, https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2013.03.069

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4703655/pdf/jtd-07-12-E633.pdf

https://mdedge-files-live.s3.us-east-2.amazonaws.com/files/s3fs-public/Document/September-2017/5301JFP_ClinicalInquiries2.pdf

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir